લોકોના જીવનમાં ગ્રહોના કિરણોનું સૌથી વધુ મહત્ત્વ હોય છે. કોઈપણ ગ્રહના તત્વો વિપુલ પ્રમાણમાં હોય, આપણું શરીર તે ગ્રહના તત્વો સાથે જન્મે છે. તે ગ્રહોના કિરણો જીવનભર આપણને પ્રભાવિત કરતા રહે છે. રાહુ કેતુને જ્યોતિષમાં છાયા ગ્રહ કહેવામાં આવે છે. તેમના પડછાયાના કારણે વ્યક્તિ પર નકારાત્મક અસર વધે છે, અસ્વચ્છતા દેખાવા લાગે છે અને તે જીવનભર પરેશાન રહે છે. શાસ્ત્રોમાં માતૃ ઋણ, પિતૃ ઋણ, દેવ ઋણ, ઋષિ ઋણ અને માનવ ઋણ એમ પાંચ પ્રકારના ઋણનું વર્ણન કરવામાં આવ્યું છે. રાહુ કેતુ એ જણાવવામાં મુખ્ય ભૂમિકા ભજવે છે કે વ્યક્તિની કુંડળીમાં કયા પિતૃદોષ છે અને શા માટે કોઈના આશીર્વાદ પ્રાપ્ત નથી થઈ રહ્યા.
એવું માનવામાં આવે છે કે પૂર્વજો તેમના સૂક્ષ્મ શરીરથી તેમના પરિવારને જુએ છે. જો તેના પરિવારના સભ્યો તેને કોઈ પણ સંજોગોમાં યાદ ન કરે. તેથી આ આત્માઓને દુઃખ થાય છે અને શાપ મળે છે. આ પિત્ર દોષ કહેવાય છે. કુંડળીમાં રાહુ અને કેતુની સ્થિતિ પિતૃ દોષ સૂચવે છે. આવા દોષોને દૂર કરવા માટે પિતૃપક્ષ દરમિયાન પિતૃઓનું શ્રાદ્ધ કરવું જોઈએ. જ્યોતિષશાસ્ત્રની અન્ય પદ્ધતિઓ અનુસાર, મહાનારાયણ, ગાયત્રી મંત્ર અને શ્રીમદ ભાગવતના પાઠ કરવાથી પિતૃ દોષ શાંત થાય છે. ષોડશ પિંડ શ્રાદ્ધ, નાગ પૂજન, બ્રાહ્મણોને ગાયનું દાન, કન્યાદાન, પીપળ, વડ વગેરેના વૃક્ષો વાવવા ઉપરાંત પિતૃદોષ પણ શાંત થાય છે.
જ્યોતિષ શાસ્ત્ર અનુસાર પિતૃદોષ આ પરિસ્થિતિઓમાં થાય છે. રાહુ અને ચંદ્રનો સંયોગ, પુત્રની ઉંમર માટે હાનિકારક છે અને આ ગ્રહણ યોગ છે. તે જે પણ ઘરમાં હોય, તે ઘરના પરિણામોનો નાશ કરે છે. બૃહત પારાશર હોરા શાસ્ત્ર અનુસાર જો સૂર્ય, મંગળ અને શનિ 1મા અને 5મા ઘરમાં કોઈપણ રીતે સ્થિત હોય અને રાહુ અને ગુરુ 8મા અને 12મા ઘરમાં હોય તો તે પિતૃ દોષનું સૂચક છે. મહર્ષિ પરાશર કહે છે કે જો શનિ-રાહુ માતાના સ્થાનના પાંચમા અથવા ચોથા ભાવમાં આવે તો માતૃદોષ થાય છે.
