અયોધ્યા માત્ર હિંદુ ધર્મ સાથે સંબંધિત નથી. બૌદ્ધ અને જૈન ધર્મની ઉત્પત્તિનો સ્ત્રોત પણ કોઈને કોઈ રીતે અયોધ્યા સાથે જોડાયેલો છે. આવી સ્થિતિમાં, અયોધ્યા તમામ મૂળ ભારતીય ધર્મોને જોડવામાં એક મહત્વપૂર્ણ કડી સાબિત થઈ શકે છે. વિશ્વ હિન્દુ પરિષદ રામ મંદિરના ઉદ્ઘાટન પછી એક કાર્યક્રમ ચલાવીને અયોધ્યાને તમામ મૂળ ભારતીય ધર્મોની એકતાના સ્થળ તરીકે સ્થાપિત કરશે. આ માત્ર તમામ ભારતીય ધર્મોના અનુયાયીઓને નજીક લાવવામાં મદદ કરશે નહીં, પરંતુ અયોધ્યા પ્રવાસનને પણ નવી ઊંચાઈઓ પર લઈ જશે.
બૌદ્ધ સાહિત્યિક પુરાવા સૂચવે છે કે ભગવાન બુદ્ધે આ સ્થળે 16 વર્ષ સુધી પડાવ નાખ્યો હતો. તેમણે અહીં તપસ્યા પણ કરી હતી. દક્ષિણ તરફના પ્રવાસ દરમિયાન અયોધ્યા તેમનું પ્રથમ પડાવ હતું. અયોધ્યામાં આજે પણ ઘણા બૌદ્ધ સ્તૂપ મોજૂદ છે. શીખ ધર્મના સૌથી પવિત્ર ધાર્મિક ગ્રંથ ગુરુ ગ્રંથ સાહિબમાં રામ શબ્દનો ઉપયોગ 2500 થી વધુ વખત થયો છે. એવું કહેવાય છે કે શીખોના પ્રથમ ગુરુ નાનક પણ 1520ની આસપાસ અયોધ્યા ગયા હતા. તેમની યાત્રા રામ પ્રત્યેના તેમના પ્રેમ સાથે જોડાયેલી જોવા મળે છે. આનાથી શીખ ધર્મનું સનાતન ધર્મ સાથે જોડાણ પણ સ્થાપિત થાય છે. જો કે, કેટલાક લોકોનું માનવું છે કે ગુરુ નાનકની આ યાત્રા કોઈ ધાર્મિક યાત્રા નહોતી, પરંતુ તે સામાન્ય લોકોને શીખ ધર્મ શીખવવા માટે કરવામાં આવી હતી. ગુરુ નાનકે પણ મક્કાની આવી જ યાત્રા કરી હતી.
જૈન ધર્મના તમામ 24 તીર્થંકરો ઇક્ષ્વાકુ વંશના હતા. ભગવાન રામનો વંશ પણ એવો જ હતો. જૈન અનુયાયીઓ માને છે કે તેમના ધર્મના સ્થાપક ભગવાન ઋષભદેવનો જન્મ અયોધ્યામાં થયો હતો. ભગવાન ઋષભદેવ ઉપરાંત અન્ય ચાર જૈન તીર્થંકરો અજિતનાથ, અભિનંદનાથ, સુમતિનાથ અને અનંતનાથ પણ અયોધ્યા સાથે સંબંધિત છે. ચંદ્રગુપ્ત વિક્રમાદિત્યએ આ મંદિરનું પુનઃનિર્માણ કરાવ્યું હતું. ભગવાન ઋષભદેવની 31 ફૂટ ઊંચી પ્રતિમા આજે પણ અયોધ્યાના રાયગંજમાં મોજૂદ છે, જે બડી મૂર્તિ તરીકે ઓળખાય છે.
જૈન ધર્મ, બૌદ્ધ અને શીખ ધર્મ જેવા ભારતીય ધર્મોનો વિકાસ હિન્દુત્વમાંથી થયો છે- ડૉ. સુરેન્દ્ર જૈન
વિશ્વ હિંદુ પરિષદના સંયુક્ત મહાસચિવ ડૉ. સુરેન્દ્ર જૈને એકમીડિયાને ઇન્ટરવ્યૂમાં જણાવ્યું હતું કે એ એક સ્થાપિત સત્ય છે કે જૈન ધર્મ, બૌદ્ધ અને શીખ ધર્મ જેવા ભારતીય ધર્મોનો વિકાસ હિન્દુત્વમાંથી થયો છે. આ તમામ ધર્મોના સૌથી મોટા ધર્મગુરુઓનું અયોધ્યા અને રામ સાથે જોડાણ પણ સ્થાપિત થઈ રહ્યું છે. અયોધ્યાનો ધાર્મિક વારસો આ ઐતિહાસિક સત્યને સાબિત કરે છે. પુરાતત્વીય પુરાવા પણ આ હકીકતો સાબિત કરે છે. આવી સ્થિતિમાં આ ધર્મોને અનુસરનારા લોકો વચ્ચે કોઈ તફાવત હોઈ શકે નહીં. તેમનો પ્રયાસ આ વાતને સામાન્ય લોકોમાં સ્થાપિત કરવાનો છે. તેનાથી સામાજિક સમરસતા વધશે અને રાષ્ટ્રની એકતા મજબૂત થશે.
