પંચાંગ અનુસાર, પ્રદોષ વ્રત દર મહિનાની ત્રયોદશી તિથિએ મનાવવામાં આવે છે અને આ મહિનાનો પ્રદોષ 15 જુલાઈ 2023, શનિવારે છે. હિન્દુ ધર્મમાં આ વ્રતનું વિશેષ મહત્ત્વ માનવામાં આવે છે. પ્રદોષ વ્રતના દિવસે ભોળાનાથની પૂજા કરવામાં આવે છે. આ વખતે શનિવારના રોજ શનિ પ્રદોષ વ્રત મનાવવામાં આવી રહ્યું છે તેથી તેને શનિ પ્રદોષ વ્રત નામ આપવામાં આવ્યું છે. તેવી જ રીતે જો પ્રદોષ વ્રત સોમવારે મનાવવામાં આવે તો તેને સોમ પ્રદોષ વ્રત, મંગળવારના દિવસે મંગલ પ્રદોષ વ્રત, બુધવારે બુધ પ્રદોષ વ્રત, ગુરુવારે ગુરુ પ્રદોષ વ્રત અને શુક્ર પ્રદોષ વ્રત તરીકે ઓળખવામાં આવે છે. પરિણીત મહિલાઓ માટે પ્રદોષ વ્રતનું વિશેષ મહત્ત્વ માનવામાં આવે છે અને આ દિવસે મહિલાઓ અખંડ સૌભાગ્યની કામના સાથે વ્રત કરે છે. એવું પણ કહેવાય છે કે પ્રદોષ વ્રત રાખવાથી નિઃસંતાન દંપતીની સંતાનની ઈચ્છા પણ પૂર્ણ થાય છે. જો તમે પણ શનિ પ્રદોષ વ્રતનું પાલન કરતા હોવ તો પૂજા પછી આ વ્રત કથા અવશ્ય વાંચો.
શનિ પ્રદોષ વ્રત કથા
પ્રાચીન સમયમાં, એક મહિલા બ્રાહ્મણ રહેતી હતી, જે તેના પતિના મૃત્યુ પછી, ભીખ માંગીને પોતાનું ભરણ-પોષણ કરતી હતી. એક દિવસ જ્યારે તે ભિક્ષા માંગીને પરત ફરી રહી હતી ત્યારે તેણે રસ્તામાં બે છોકરાઓને જોયા, જેમને તે તેના ઘરે લઈ આવી, જ્યારે બંને છોકરાઓ મોટા થયા, ત્યારે બ્રાહ્મણ બંને છોકરાઓને લઈને શાંડિલ્ય ઋષિના આશ્રમમાં ગઈ. જ્યાં ઋષિ શાંડિલ્યને તેમના તપોબળથી બાળકો વિશે ખબર પડી અને કહ્યું- હે દેવી! આ બંને છોકરાઓ વિદર્ભ રાજના રાજકુમારો છે. ગંધર્ભ નરેશના હુમલાને કારણે તેમના પિતાનું રાજપાટ છીનવાઈ ગયું છે.
મહિલા બ્રાહ્મણ અને રાજકુમારોએ વિધિ-વિધાન અનુસાર પ્રદોષ વ્રત કર્યું. પછી એક દિવસ મોટા રાજકુમારની મુલાકાત અંશુમતિ સાથે થઈ, બંને એકબીજાને પ્રેમ કરવા લાગ્યા. ત્યારબાદ અંશુમતીના પિતાએ રાજકુમારની સંમતિથી બંનેના લગ્ન કરાવી દીધા. પછી બંને રાજકુમારોએ ગંધર્ભ પર હુમલો કર્યો અને તેમની જીત થઈ. જણાવી દઈએ કે અંશુમતીના પિતાએ આ યુદ્ધમાં રાજકુમારોની મદદ કરી હતી. બંને રાજકુમારોને તેમનું સિંહાસન પાછું મળ્યું અને ગરીબ મહિલા બ્રાહ્મણને પણ વિશેષ સ્થાન આપવામાં આવ્યું, જેનાથી તેના તમામ દુઃખો ખતમ થઈ ગયા. રાજપાટ પરત મેળવવાનું કારણ પ્રદોષ વ્રત હતું, જેના કારણે તેમને જીવનમાં ધન અને સુખ પ્રાપ્ત થયું.
