ચોરાયેલી પ્રાચીન મૂર્તિઓ અને વિરાસતને દેશમાં પરત લાવવાની પ્રક્રિયા ચાલી રહી છે. આ ક્રમમાં, 14મી-15મી સદીના ચોલ કાળની હનુમાનજીની મૂર્તિ, જે તમિલનાડુના અરિયાલુર જિલ્લાના મંદિરમાંથી ચોરાઈ ગઈ હતી, તેને પરત લાવવામાં આવી છે.
આ મૂર્તિ એપ્રિલ 2012માં મંદિરમાંથી અન્ય મૂર્તિઓ સાથે ચોરાઈ હતી. દરમિયાન, વર્ષ 2014 માં ખબર પડી, જ્યારે આ પ્રતિમાની ન્યૂયોર્કના એક ઓક્શન હાઉસમાં હરાજી કરવામાં આવી હતી, જે ઓસ્ટ્રેલિયાના એક ખરીદનાર દ્વારા લેવામાં આવી હતી. સાંસ્કૃતિક મંત્રાલયના જણાવ્યા અનુસાર, પ્રતિમાની હરાજી અંગેની માહિતી મળતા જ તેને તાત્કાલિક મેળવવાના પ્રયાસો તેજ કરી દેવામાં આવ્યા હતા. દરમિયાન ઓસ્ટ્રેલિયન સરકારનો સંપર્ક કરવામાં આવ્યો હતો. આ સાથે આને લગતા તમામ પુરાવા પણ તેમને આપવામાં આવ્યા હતા.
આ દરમિયાન, લાંબી પ્રક્રિયા પછી, પ્રતિમાને ફેબ્રુઆરી 2023 માં ઓસ્ટ્રેલિયામાં ભારતના હાઈ કમિશનરને પરત સોંપવામાં આવી હતી. તેને તાજેતરમાં જ ભારત લાવવામાં આવ્યું હતું. આ સાથે, તેને ફરીથી કેસ પ્રોપર્ટી તરીકે તમિલનાડુની આઇડોલ વિંગને સોંપવામાં આવી હતી. મંત્રાલયના જણાવ્યા અનુસાર, તે સમયે પોંડિચેરીની ફ્રેન્ચ સંસ્થા દ્વારા તેના દસ્તાવેજમાં વર્ષ 1961માં પણ આ પ્રતિમાનો ઉલ્લેખ કરવામાં આવ્યો હતો.
ભારતીય પુરાતત્વ સર્વેક્ષણ સાથે સંકળાયેલા અધિકારીઓના જણાવ્યા અનુસાર, ઓસ્ટ્રેલિયન ખરીદનારએ કહ્યું કે તેને ખબર ન હતી કે તે ચોરાયેલી પ્રતિમા છે, નહીં તો તેણે તેને બિલકુલ ખરીદી ન હોત. ભારતીય પ્રાચીન ધરોહર અને મૂર્તિઓને પરત લાવવાના પ્રયાસો લાંબા સમયથી ચાલી રહ્યા છે.
સૂત્રોના જણાવ્યા અનુસાર ભારતમાંથી મૂર્તિઓ ચોરવામાં આવે છે અને દાણચોરી દ્વારા અન્ય દેશોમાં વેચવામાં આવે છે. અત્યાર સુધી પાછી લાવવામાં આવેલી મોટાભાગની મૂર્તિઓ કે કલાકૃતિઓ અમેરિકા, બ્રિટન, ફ્રાન્સ, ઓસ્ટ્રેલિયા જેવા દેશોમાંથી લાવવામાં આવી છે.
238 મૂર્તિઓ અને પ્રાચીન સ્મારકો 2014 પછી લાવવામાં આવ્યા
અત્યાર સુધીમાં વિશ્વભરમાંથી 251 હેરિટેજ સાઈટ પરત લાવવામાં આવી છે. હવે પછી 251 મૂર્તિઓ અને રેમ્પાર્ટ હેરિટેજ અન્ય દેશોમાંથી પાછા લાવવામાં આવ્યા છે. જેમાંથી 238 મૂર્તિઓ અને પ્રાચીન સ્મારકો 2014 પછી લાવવામાં આવ્યા છે. દરમિયાન, જે પ્રાચીન વારસો અને મૂર્તિઓ પરત લાવવામાં આવી છે તેમાં વારાણસીની અન્નપૂર્ણા દેવીની મૂર્તિ, રાજસ્થાનના ચિત્તોડગઢની નટરાજની મૂર્તિ, ચોલ કાળની શ્રીદેવીની મૂર્તિ, રામ, લક્ષ્મણ અને સીતાની અષ્ટધાતુની મૂર્તિઓ, ભગવાન બુદ્ધની ઘણી મૂર્તિઓ. છબીઓ વગેરે.
