વિશ્વના સૌથી મોટા ન્યુક્લિયર ફ્યુઝન રિએક્ટરે કામ કરવાનું શરૂ કરી દીધું છે. તેને જાપાનના નાકા નોર્થ વિસ્તારમાં બનાવવામાં આવ્યું છે. આશ્ચર્યની વાત એ છે કે આટલું મોટું રિએક્ટર એક પ્રયોગ છે. જેથી ભવિષ્યમાં મનુષ્યની તમામ ઉર્જાની જરૂરિયાતો પૂરી થઈ શકે.
જાપાનના નાકા નોર્થમાં વિશ્વનું સૌથી મોટું ન્યુક્લિયર ફ્યુઝન રિએક્ટર શરૂ થયું છે. તેની શરૂઆત શુક્રવારે કરવામાં આવી હતી. ત્યાંના તમામ ન્યુક્લિયર પ્લાન્ટ અત્યારે આખી દુનિયામાં છે. તે બધા ન્યુક્લિયર ફિશન પર ચાલે છે. જ્યારે તે ન્યુક્લિયર ફ્યુઝનથી ઉર્જા ઉત્પન્ન કરી રહ્યું છે. એટલે કે તે બે અણુઓના ન્યુક્લીને જોડે છે, જ્યારે ફ્યુઝનમાં આ ન્યુક્લીઓ અલગ પડે છે.
આ ન્યુક્લિયર રિએક્ટરનું નામ JT-60SA છે. તેને ડિઝાઈન કરવામાં આવી છે જેથી કરીને મોટા પાયે સુરક્ષિત રીતે અને કાર્બન-મુક્ત ઊર્જા ઉત્પન્ન કરી શકાય. હાલમાં આ એક પ્રયોગ છે, જે પછીથી લોકો અથવા દેશની જરૂરિયાતો અનુસાર મોટા પાયે સ્થાપિત કરી શકાય છે.
જો ન્યુક્લિયર ફ્યુઝન દ્વારા સ્વચ્છ વીજળી ઉત્પન્ન કરવામાં આવે તો ભવિષ્યમાં તે પ્રદૂષણ મુક્ત પદ્ધતિ સાબિત થશે. આ રિએક્ટર છ માળનું ઊંચું છે. તેમાં મુખ્યત્વે ડોનેટના આકારના વેસલ હોય છે. જેને ટોકામક કહે છે. પ્લાઝ્મા તેની અંદર ઝડપથી ફેરવાય છે. આ પ્લાઝ્માનું તાપમાન 20 મિલિયન ડિગ્રી સેલ્સિયસ સુધી પહોંચે છે.
JT-60SAના ડેપ્યુટી પ્રોજેક્ટ લીડર સેમ ડેવિસ કહે છે કે આ મશીન લોકોને ફ્યુઝન એનર્જી તરફ લાવશે. 500 વૈજ્ઞાનિકો અને એન્જિનિયરો તેને બનાવવામાં રોકાયેલા છે. આ યુરોપ અને જાપાનની લગભગ 50 કંપનીઓમાંથી આવી છે. આ વિશ્વમાં સૌથી અદ્યતન ટોકમાક છે. ફ્યુઝન એનર્જીના ઈતિહાસમાં આ એક સીમાચિહ્નરૂપ સાબિત થવા જઈ રહ્યું છે. સમાન પરમાણુ રિએક્ટર આ સદીના મધ્ય સુધીમાં ઊર્જા પૂરી પાડશે. આ ટેક્નોલોજી આખી દુનિયામાં ફેલાઈ જશે.
યુરોપિયન યુનિયન અને જાપાન સાથે મળીને બનાવ્યું
આ રિએક્ટર યુરોપિયન યુનિયન અને જાપાન દ્વારા સંયુક્ત રીતે બનાવવામાં આવ્યું છે. ફ્રાન્સ પણ વધુ શક્તિશાળી ન્યુક્લિયર પ્લાન્ટ બનાવવામાં વ્યસ્ત છે. જેનું નામ છે ઇન્ટરનેશનલ થર્મોન્યુક્લિયર એક્સપેરિમેન્ટલ રિએક્ટર (ITER). બંને પ્રોજેક્ટનો હેતુ સમાન છે. એટલે કે, આ લોકો હાઇડ્રોજનના ન્યુક્લિયસને હિલીયમ જેવા ભારે તત્વ સાથે જોડે છે. હાઇડ્રોજન કેન્દ્ર હિલીયમને મળ્યા પછી પ્રકાશ અને ગરમીનો વિશાળ જથ્થો પ્રકાશિત થાય છે. સૂર્યની અંદર આખો સમય આવું જ થાય છે. ITERની સમસ્યા એ છે કે તે બજેટ કરતાં વધી ગયું છે. બાંધકામમાં પણ વિલંબ થઈ રહ્યો છે. અનેક પ્રકારની ટેકનિકલ સમસ્યાઓનો સામનો કરી રહી છે.
