યુક્રેનના ડ્રોન હુમલાની અસર હવે રશિયાના ઈંધણ બજાર પર સ્પષ્ટ જોવા મળી રહી છે. રશિયાની અનેક ઓઈલ રિફાઈનરી પર થયેલા હુમલાને કારણે ત્યાં પેટ્રોલનું સ્થાનિક ઉત્પાદન પ્રભાવિત થયું છે. આવી સ્થિતિમાં રશિયાને પોતાની જરૂરિયાત પૂરી કરવા માટે અન્ય દેશોમાંથી પેટ્રોલ મંગાવવું પડી રહ્યું છે. આ સ્થિતિમાં ભારત રશિયા માટે પેટ્રોલના મોટા સપ્લાયર તરીકે સામે આવ્યું છે.
ઊર્જા બજાર પર નજર રાખતી કંપની વૉર્ટૈક્સના આંકડા મુજબ, ઓગસ્ટમાં રશિયાની દરિયાઈ માર્ગે પેટ્રોલની આયાત વધીને દરરોજ લગભગ 1.25 લાખ બેરલના રેકોર્ડ સ્તરે પહોંચી છે. સમગ્ર ઓગસ્ટ દરમિયાન આ જથ્થો લગભગ 4.70 લાખ ટન રહેવાનો અંદાજ છે. મીડિયા રિપોર્ટ્સ મુજબ, ભારતીય રિફાઈનરીઓએ છેલ્લા બે મહિનામાં રશિયાને લગભગ 10 લાખ બેરલ પેટ્રોલ મોકલ્યું છે. તેમાં સૌથી મોટો ફાળો ગુજરાતની વાડીનાર રિફાઈનરીનો હોવાનું કહેવાય છે. આ રિફાઈનરી નાયરા એનર્જી ચલાવે છે, જેમાં રશિયાની સરકારી ઓઈલ કંપની રોસનેફ્ટની લગભગ 50 ટકા ભાગીદારી છે.
2022 બાદથી ભારતે રશિયા પાસેથી મોટા પ્રમાણમાં કાચું તેલ ખરીદવાનું શરૂ કર્યું છે. રશિયા પાસેથી મળતું કાચું તેલ ભારતની રિફાઈનરીઓમાં પહોંચે છે અને તેમાંથી પેટ્રોલ-ડીઝલ જેવા ઈંધણ તૈયાર કરવામાં આવે છે. જૂન અને જુલાઈમાં ભારતે રશિયા પાસેથી દરરોજ 26 લાખ બેરલથી વધુ કાચું તેલ ખરીદ્યું હતું. આ ફેબ્રુઆરીમાં દરરોજ લગભગ 10 લાખ બેરલની ખરીદીની સરખામણીએ ઘણું વધારે છે. આ ભારતની કુલ કાચા તેલની આયાતના અડધાથી પણ વધુ હિસ્સા જેટલું હતું. આવી સ્થિતિમાં એવી શક્યતા વ્યક્ત કરવામાં આવી રહી છે કે રશિયાને મોકલવામાં આવેલા કેટલાક પેટ્રોલનું ઉત્પાદન પણ રશિયાના કાચા તેલમાંથી થયું હોઈ શકે છે.
રશિયા વિશ્વના મોટા કાચા તેલ નિકાસકાર દેશોમાં સામેલ છે. તેમ છતાં તેને પેટ્રોલની આયાત કરવી પડી રહી છે. તેનું મોટું કારણ યુક્રેનના ડ્રોન હુમલા છે. આ હુમલાઓથી રશિયાની ઊર્જા સુવિધાઓને નુકસાન થયું છે અને કેટલાક સમયગાળા દરમિયાન સ્થાનિક પેટ્રોલ ઉત્પાદનમાં 70 ટકા સુધીનો ઘટાડો થયો છે. તેના કારણે દેશના અનેક વિસ્તારોમાં ઈંધણની અછતની સ્થિતિ સર્જાઈ હતી. સ્થાનિક સપ્લાય જાળવી રાખવા માટે રશિયાએ પેટ્રોલના વેચાણ પર કેટલાક પ્રતિબંધો પણ લગાવ્યા છે. સાથે જ તેણે પેટ્રોલની નિકાસ પરનો પ્રતિબંધ જાન્યુઆરી 2027ના અંત સુધી લંબાવ્યો છે. ડીઝલની નિકાસ પર પણ પ્રતિબંધ લાગુ છે. ભારત ઉપરાંત તુર્કી અને મોરોક્કો પણ ઓગસ્ટમાં રશિયાને પેટ્રોલ સપ્લાય કરનારા દેશોમાં સામેલ રહ્યા છે.
———————
