મણિપુર હાઈકોર્ટના ભૂતપૂર્વ મુખ્ય ન્યાયાધીશ સિદ્ધાર્થ મૃદુલે મંગળવારે કહ્યું કે રાજ્યમાં પરિસ્થિતિને તાત્કાલિક નિયંત્રણમાં લાવવાની જરૂર છે, નહીં તો અહીં કશું જ બાકી રહેશે નહીં. આ સાથે તેમણે એમ પણ કહ્યું કે અદ્રશ્ય શક્તિઓ મણિપુરને બાળી રહી છે અને અહીં હિંસાને પ્રોત્સાહન આપી રહી છે. તેણે મંગળવારે આ વાત કહી. જસ્ટિસ મૃદુલે ઓક્ટોબર 2023માં ચીફ જસ્ટિસ તરીકે પોતાનો કાર્યકાળ શરૂ કર્યો હતો. આ દરમિયાન અહીં હિંસા શરૂ થઈ ગઈ હતી. ગયા મે સુધી, ત્યાંથી હિંસાના અહેવાલો આવતા રહ્યા.
દિલ્હીમાં પેનલ ચર્ચા દરમિયાન જસ્ટિસ મૃદુલે કહ્યું કે મણિપુરને સતત સળગતું રાખવામાં કેટલાક તત્વોનો પોતાનો સ્વાર્થ છે. “હું હવે એ વિચાર સાથે સહમત થવા લાગ્યો છું કે આ સતત હિંસા પાછળ કોઈ અદ્રશ્ય હાથ છે. આ કોનો હાથ છે તે મને હજી સ્પષ્ટ નથી. આની પાછળ ઘણા પરિબળો હોઈ શકે છે.” તેઓ ગયા મહિને તેમના પદ પરથી નિવૃત્ત થયા હતા. વધુમાં તેમણે કહ્યું, “મને લાગે છે કે આ હિંસા વધારવામાં કોઈક અથવા અન્ય સામેલ છે. હું આ એટલા માટે કહી રહ્યો છું કારણ કે જ્યારે પણ પરિસ્થિતિ સામાન્ય થવા લાગે છે, ત્યારે અચાનક હિંસાની નવી લહેર આવે છે.” મને વિશ્વાસ કરાવે છે કે આની પાછળ કેટલીક શક્તિઓ છે આ દળો બાહ્ય અને સ્થાનિક બંને હોઈ શકે છે.
મણિપુરમાં લગભગ 19 મહિનાથી હિંસા ચાલી રહી છે. અહીં જ્ઞાતિના સંઘર્ષનો કોઈ અંત જણાતો નથી. હિંસા અને પ્રતિશોધના હુમલાઓની આ શ્રેણીએ કેન્દ્ર સરકારને વધુ સૈનિકો મોકલવા, AFSPA ફરીથી લાગુ કરવા અને વિવિધ જૂથોના પ્રતિનિધિઓ સાથે વાતચીત કરવાની ફરજ પાડી છે. જો કે, આ પગલાંની બહુ અસર જોવા મળી નથી. મણિપુરમાં અત્યાર સુધીમાં લગભગ 240 લોકોએ જીવ ગુમાવ્યા છે. તેમણે કહ્યું, “થોડા સમય માટે હિંસા બંધ થઈ ગઈ હતી, પરંતુ મેથી અત્યાર સુધી મણિપુરમાં ક્યારેય સામાન્ય સ્થિતિ પુનઃસ્થાપિત થઈ નથી. ત્યાંના અધિકારીઓ સાથે મારી વાતચીત માત્ર એ સુનિશ્ચિત કરવા માટે હતી કે ન્યાયતંત્ર કોઈપણ અવરોધ વિના તેના કાર્યો ચાલુ રાખે.”
સ્થિતિને કાબૂમાં લેવા માટે કેન્દ્રએ વારંવાર રાજ્યમાં વધુ સૈનિકો મોકલ્યા છે. હાલમાં રાજ્યમાં ભારતીય સેના, આસામ રાઈફલ્સ, CRPF અને મણિપુર પોલીસ સહિત લગભગ 60,000 સુરક્ષાકર્મીઓ તૈનાત છે. જો કે, જસ્ટિસ મૃદુલે મોટી સંખ્યામાં સુરક્ષા કર્મચારીઓની તૈનાતીની અસરકારકતા પર સવાલ ઉઠાવ્યા છે. તેમણે કહ્યું કે તેમની હાજરી હોવા છતાં, હિંસાને કારણે વિસ્થાપિત થયેલા હજારો લોકો તેમના ઘરે પાછા ફરવા સક્ષમ નથી. તેમણે કહ્યું, “હું રાહત શિબિરોમાં સાંભળી રહ્યો હતો, લોકો કહી રહ્યા હતા કે અમે ઘરે પાછા ફરવા માંગીએ છીએ. અમે અમારા જીવનમાં પાછા ફરવા માંગીએ છીએ જેમ કે તેઓ હિંસા પહેલા હતા. ભૂતપૂર્વ ચીફ જસ્ટિસે ભારપૂર્વક જણાવ્યું હતું કે સત્તાવાળાઓએ પ્રદેશમાં શાંતિ પુનઃસ્થાપિત કરવા માટે પ્રાથમિકતા તરીકે કામ કરવું જોઈએ, અન્યથા પરિસ્થિતિ બગડી શકે છે અને અન્ય રાજ્યોમાં ફેલાઈ શકે છે.
