દેશમાં 2000 રૂપિયાની નોટો બદલવા અને જમા કરાવવાની પ્રોસેસ ઝડપથી ચાલી રહી છે. એક મહિનામાં 72 ટકા નોટો બેંકોમાં જમા અથવા બદલી દેવામાં આવી છે. એક મહિના પહેલા, ભારતીય રિઝર્વ બેંક (RBI) એ 2,000 રૂપિયાની નોટોને ચલણમાંથી પાછી ખેંચી લેવાની જાહેરાત કરી હતી. શનિવારે આરબીઆઈએ જણાવ્યું હતું કે 72 ટકા નોટો (લગભગ રૂ. 2.62 લાખ કરોડ) બેંકોમાં જમા અથવા બદલાઈ ગઈ છે.
ભારતીય રિઝર્વ બેંકે 19 મેના રોજ 2,000 રૂપિયાની નોટો ચલણમાંથી પાછી ખેંચી લેવાના નિર્ણયની જાહેરાત કરી હતી. જો કે, આરબીઆઈએ નાગરિકોને આને બેંકોમાં કન્વર્ટ કરવા માટે 30 સપ્ટેમ્બર સુધીનો સમય આપ્યો છે. બેંકોમાં ઓપરેશનલ સગવડતા સુનિશ્ચિત કરવા અને શાખાઓમાં વિક્ષેપ ટાળવા માટે, આરબીઆઈએ એમ પણ કહ્યું છે કે 23 મે, 2023 થી, કોઈપણ બેંકમાં એક સમયે અન્ય મૂલ્યોની નોટો માટે 2000 રૂપિયાની નોટ બદલી શકાશે. નોટ એક્સચેન્જની મર્યાદા 20,000 રૂપિયા છે. એટલે કે 20000 રૂપિયાની નોટો એક જ વારમાં બદલાશે.
20 હજાર સુધીની નોટ એક વખત બદલી શકાશે
કોઈપણ વ્યક્તિ એક સમયે 2000 રૂપિયા સુધીની 2000 રૂપિયાની નોટ બદલી શકે છે. તેમને જમા કરાવવા અથવા બદલવા માટે 30 સપ્ટેમ્બર સુધીનો સમય આપવામાં આવ્યો છે. આરબીઆઈએ ગયા મહિને એક પરિપત્ર બહાર પાડ્યો હતો. જેમાં કહેવામાં આવ્યું હતું કે, ભારતીય રિઝર્વ બેંકની ક્લીન નોટ પોલિસીના અનુસંધાનમાં 2,000 રૂપિયાની નોટોને ચલણમાંથી પાછી ખેંચી લેવાનો નિર્ણય લેવામાં આવ્યો છે. 2,000 રૂપિયાની બેંક નોટો કાનૂની ટેન્ડર તરીકે ચાલુ રહેશે.
2000 રૂપિયાની નોટ પાછી ખેંચવાના શું ફાયદા છે? SBIએ આ 4 વિશેષતાઓની ગણતરી કરી
આરબીઆઈએ એક નોટિફિકેશનમાં કહ્યું કે માર્ચ 2017 પહેલા 2000 રૂપિયાની 89 ટકા નોટો જાહેર કરવામાં આવી હતી. તમામ બેંકો 30 સપ્ટેમ્બર, 2023 સુધીમાં રૂ. 2,000ની બેંક નોટો જમા કરાવવા અને/અથવા વિનિમયની સુવિધા પૂરી પાડશે.
નોટબંધી બાદ 2016માં નવી નોટો જાહેર કરવામાં આવી હતી
તમને જણાવી દઈએ કે વર્ષ 2016માં નોટબંધી બાદ રિઝર્વ બેંકે 2000 રૂપિયાની નોટ બહાર પાડી હતી. છેલ્લા કેટલાક મહિનાઓથી બજારમાં 2000 રૂપિયાની નોટો ઓછી દેખાતી હતી. લોકોએ કહ્યું કે એટીએમમાંથી 2000 રૂપિયાની નોટ પણ બહાર નથી આવી રહી. આ અંગે સરકારે સંસદમાં માહિતી પણ આપી હતી. વર્ષ 2017-18 દરમિયાન દેશમાં 2000ની નોટ સૌથી વધુ પ્રચલિત હતી. આ દરમિયાન બજારમાં 2000ની 33,630 લાખ નોટો ચલણમાં હતી. તેમની કુલ કિંમત 6.72 લાખ કરોડ રૂપિયા હતી.
લાંબા સમયથી કોઈ પ્રિન્ટ નહીં
રિઝર્વ બેંકે તેના વાર્ષિક અહેવાલમાં 2000 રૂપિયાની નોટ વિશે ઘણી માહિતી આપી હતી. રિઝર્વ બેંક ઓફ ઈન્ડિયાના વાર્ષિક અહેવાલ મુજબ, નાણાકીય વર્ષ 2019-20, નાણાકીય વર્ષ 2020-21 અને નાણાકીય વર્ષ 2021-22માં 2000 રૂપિયાની એક પણ નોટ છાપવામાં આવી નથી. જેના કારણે બજારમાં 2000 રૂપિયાની નોટોનું ચલણ ઘટી ગયું છે.
નોટબંધી બાદ 2000 રૂપિયાની નોટ બહાર પાડવામાં આવી હતી
8 નવેમ્બર 2016ના રોજ વડાપ્રધાન નરેન્દ્ર મોદીની જાહેરાત બાદ 500 અને 1000 રૂપિયાની તમામ નોટો ચલણમાંથી બહાર થઈ ગઈ હતી. આ કરન્સીની જગ્યાએ રિઝર્વ બેંક દ્વારા 500 અને 2000 રૂપિયાની નવી નોટો જાહેર કરવામાં આવી હતી. રિઝર્વ બેંકનું માનવું હતું કે 2000 રૂપિયાની નોટ ચલણમાંથી બહાર મુકાયેલી નોટોના મૂલ્યની સરળતાથી ભરપાઈ કરશે.
